Tavlada neredeyse ezbere öğrenebileceğiniz tek bölüm açılıştır. Çift olmayan yalnızca 15 açılış zarı vardır ve deneyimli oyuncular da bilgisayar analizleri de her biri için en iyi hamlede (ya da birkaç iyi seçenekte) büyük ölçüde hemfikirdir. Bunları bir kez öğrenirseniz ilk hamlenizi bir daha boşa harcamazsınız.
Hamleler nasıl yazılır?
Hamleleri hep kendi tarafınızdan sayacağız. Hanelerinizi 1’den 24’e kadar numaralandırın: 1 numara pullarınızı toplayacağınız evin en ucundaki hane, 24 numara ise iki arka pulunuzun başladığı hane.
Oyun başında pullarınız şöyle durur:
- 24 numarada 2 pul (arka pullar)
- 13 numarada 5 pul (orta kapı)
- 8 numarada 3 pul
- 6 numarada 5 pul
13/7 yazısı “13 numaradaki bir pulu 7 numaraya götür” demektir. 8/5 6/5 ise 8’den ve 6’dan birer pulun 5 numaraya gelip orada kapı alması anlamına gelir.
İyi bir açılış hamlesi ne yapmaya çalışır?
Önerilen açılışların hemen hepsi şu üç amaçtan birine hizmet eder:
- Kapı almak. Aynı hanede iki ya da daha fazla pulunuz varsa rakip oraya gelemez. Oyunun başında en değerli kapılar 5, 4 ve 7 numaralı hanelerdir; çünkü rakibin arka pullarının önünü kesmeye başlarlar.
- Malzeme indirmek. 8 ile 11 arasındaki pullar bir sonraki elde yeni kapı almanızı kolaylaştırır. Ne kadar çok malzemeniz varsa, gelen zarla kapı alma ihtimaliniz o kadar artar.
- Arka pulları kıpırdatmak. 24’teki iki pul evinize en uzak olanlardır. Onları ayırmak ya da birini kaçırmak ileride size hareket alanı açar.
Aşağıdaki her hamle, bu amaçlarla açık pul bırakma riski arasında bir dengedir. Açık pul, rakibin kırabileceği tek başına duran puldur.
Kapı aldıran zarlar
Bu dört zar en iyi açılışlardır, çünkü her biri ilk hamlede sağlam bir kapı aldırır.
Se-yek (3-1): 8/5 6/5
5’i kapatın. Oyunun en iyi açılış zarı budur. 5 numaralı kapı rakibin arka pullarını sıkıştırır, kendi pullarınız için de mükemmel bir duraktır.
Cihar-dü (4-2): 8/4 6/4
4’ü kapatın. Neredeyse se-yek kadar iyidir, nedenleri de aynı.
Şeş-yek (6-1): 13/7 8/7
7’yi, yani bar kapısını alın. 6 ve 8 ile birlikte rakibin arka pullarının hemen önünde üç kapılık bir duvar oluşur.
Penç-se (5-3): 8/3 6/3
3’ü kapatın. Evin daha derininde olduğu için 5 ya da 4 kadar değerli değildir, ama ilk zarda ev kapısı almak her zaman iyi bir başlangıçtır.
Kaçış zarı
Şeş-beş (6-5): 24/13
Bir arka pulu tek hamlede orta kapıya kadar kaçırın. Pul güvenli yere ulaşır, yarışta da öne geçersiniz.
Şeşli zarlar
Şeş-cihar (6-4): 24/14 ya da 24/18 13/9
Bir arka pulu 14’e kaçırmak da, 24/18 13/9 ile ayırmak da standarttır ve değerleri birbirine çok yakındır. Bazı oyuncular 8/2 6/2 ile 2’yi kapatmayı da seçer; oynanabilir ama 2 numara çok derinde kaldığı için genellikle biraz daha zayıf sayılır.
Şeş-se (6-3): 24/18 13/10 ya da 24/15
Bir arka pulu rakibin bar kapısına çıkarıp orta kapıdan bir pul indirmek en yaygın seçimdir. Bir pulu 15’e kaçırmak da iyi bir alternatiftir.
Şeş-dü (6-2): 24/18 13/11
Arka pulları ayırın ve bir malzeme indirin. Eskiden çok oynanan 13/5 de, yani 5’e tek pul koymak, hâlâ kabul gören bir seçenektir.
Beşli zarlar
Penç-cihar (5-4): 24/20 13/8 ya da 13/8 13/9
Ya bir arka pulu 20’ye ayırın ya da orta kapıdan iki pul indirin. İkisi de standarttır.
Penç-dü (5-2): 13/8 13/11
Orta kapıdan iki pul indirin. İkisi de bir sonraki elde 5’i, 4’ü ya da 7’yi kapatmak için doğru yerdedir.
Penç-yek (5-1): 13/8 24/23
Bir pulu güvenle 8’e getirin, yek ile arka pulları hafifçe ayırın. Bazı oyuncular 13/8 6/5 ile 5’e tek pul koymayı tercih eder; daha risklidir ama tahtanın en önemli kapısını hedefler.
Küçük zarlar
Cihar-se (4-3): 24/20 13/10 ya da 13/9 13/10
Ya ayırıp bir malzeme indirin ya da orta kapıdan iki malzeme indirin. Her iki seçenek de bir sonraki elde iyi bir kapı alma şansı verir.
Cihar-yek (4-1): 24/23 13/9
9’a bir malzeme indirin, yek ile arka pulları hafifçe ayırın.
Se-dü (3-2): 24/21 13/11 ya da 13/10 13/11
Aynı mantık: ya ayırıp bir malzeme ekleyin ya da iki malzeme indirin.
Dü-yek (2-1): 13/11 6/5 ya da 13/11 24/23
İlk seçenek 5’e tek pul koyar ve bir sonraki elde üstünü kapatmayı umar. Cesur bir hamledir ama en değerli kapıyı hedefler. İkinci seçenek daha sakin ve güvenlidir.
Peki ya çiftler?
Uluslararası kurallarda ilk hamle başlangıç zarlarıyla, yani iki oyuncunun attığı birer zarla oynanır; bu yüzden ilk hamle asla çift olamaz. Geleneksel Türk tavlasında ise başlangıç zarını kazanan iki zarı yeniden atar, yani ilk hamle çift gelebilir. Her iki durumda da çiftler oyunun başında sık sık gelir; standart oyunlarını bilmekte fayda var:
- Dü-şeş (6-6): 24/18(2) 13/7(2). Hem rakibin bar kapısını hem de kendi bar kapınızı alın.
- Dü-beş (5-5): 13/3(2). Orta kapıdan iki pulla 3’ü kapatın.
- Dört-cihar (4-4): 24/20(2) 13/9(2). Rakibin evinde ileri bir kapı ve kendi tarafınızda bir malzeme kapısı alın. 13/5(2) de iyidir.
- Dü-se (3-3): 8/5(2) 6/3(2). Aynı anda 5’i ve 3’ü kapatın.
- Dubara (2-2): 13/11(2) 6/4(2). 4’ü kapatın, iki malzeme indirin.
- Hep-yek (1-1): 8/7(2) 6/5(2). Hem bar kapısını hem 5’i alın.
Sık yapılan açılış hataları
- 6’ya pul yığmak. Zaten sahip olduğunuz kapıya fazladan pul koymak pek işe yaramaz. O pullarla yeni kapılar almaya çalışın.
- Her açık puldan korkmak. Oyunun başında biraz risk almak normaldir ve çoğu zaman doğrudur. Erken kırılırsanız kaybınız azdır; gele olan pul henüz çok yol gitmemiştir.
- Arka pulları unutmak. Hiç kıpırdatmazsanız rakibin büyüyen duvarının arkasında kapana kısılabilirler.
- Orta kapıyı erken bozmak. 13’teki iki pul hem güvenli bir durak sağlar hem de arka pullarınızla evinizi birbirine bağlar.
Nasıl çalışmalı?
Hamleleri ezberlemek işin kolay kısmı. Asıl fayda, neden işe yaradıklarını görmekten gelir. Birkaç oyunu yalnızca ilk iki üç hamlenize odaklanarak oynayın: standart hamleyi yapın, sonra hangi kapıları aldığınıza ve rakibin size ne sıklıkla iyi bir vuruş şansı bulduğuna bakın.
Farklı seviyelerde bilgisayara karşı oynamak bunun için iyi bir yoldur. Kısa sürede çok sayıda açılış pozisyonu görürsünüz ve seçimlerinizin istikrarlı bir rakibe karşı nasıl sonuç verdiğini karşılaştırabilirsiniz.
Swoqy’nin tavla oyununda deneyin
Adil Zar Tavla ile bu açılışların hepsini internetsiz, dört seviyede bilgisayara karşı ya da aynı telefonda bir arkadaşınızla çalışabilirsiniz. Başlangıç zarını kazananın yeniden attığı Türk tavlası kurallarını ya da başlangıç zarlarının doğrudan oynandığı uluslararası kuralları seçebilirsiniz. Oyun her maçtan önce zarları mühürler; maç bitince her zarı Doğrula ekranında kontrol edebilirsiniz.