Spades’te oyunların çoğu ihalede kazanılır ya da kaybedilir. Her kartı kusursuz oynasan bile, söz verdiğinden fazla ya da az el alırsan puan kaybedebilirsin. Bu rehberde ihalenin nasıl işlediğini, elindeki kartlardan kaç el çıkacağını nasıl tahmin edeceğini ve nil demenin ne zaman mantıklı olduğunu anlatıyoruz.
Batak oynayanlar için Spades tanıdık gelecektir: Koz hep maçadır, oyun eşlidir ve herkes kendi teklifini verir. Ama puanlama ve “bag” kuralı oyunu bambaşka bir yere taşır.
Spades nasıl oynanır?
Spades dört kişiyle, karşılıklı oturan iki eş takım hâlinde oynanır. Her oyuncuya 13 kart dağıtılır. Koz her zaman maçadır. Yerdeki renge uymak zorunludur; o renkten kartın yoksa istediğin kartı, maça da dahil, atabilirsin. Batak’taki gibi yükseltme ya da kozla kesme zorunluluğu yoktur.
Maça “kırılmadan” maça ile el açılamaz. Yani biri başka bir renge maça atana kadar ya da elinde maçadan başka kart kalmayana kadar maça açılmaz.
Oyun başlamadan önce her oyuncu kaç el alacağını söyler. Senin teklifin ve eşinin teklifi toplanarak takımın sözü olur.
Yaygın puanlama
Spades’in pek çok masa kuralı vardır ama en yaygın puanlama şöyledir:
- Sözünü tutmak: Söylenen her el için 10 puan, fazladan alınan her el için 1 puan.
- Batmak: Söylenen her el için eksi 10 puan.
- Bag: Sözün üstünde alınan her fazla ele bag denir. Takım 10 bag biriktirdiğinde 100 puan kaybeder ve bag sayımı yeniden başlar.
- Nil: Nil diyen oyuncu hiç el almayacağına söz verir. Tutarsa 100 puan, tutmazsa eksi 100.
- Kör nil: Kartlarına bakmadan verilen nil. Genellikle iki yönde de 200 puandır ve çoğu masada yalnızca epey geride olan takıma izin verilir.
Bunların hepsinde farklılıklar görülür. Bazı masalarda nil 50 puandır, bazılarında bag hiç kullanılmaz; bitiş puanı 250, 300 ya da 500 olabilir. İlk teklifini vermeden önce masanın kurallarına mutlaka bak.
Elini saymak
İyi bir ihale dürüst bir sayımla başlar. Elini renk renk gözden geçir.
Yan renkler (kupa, karo, sinek)
- Aslar genellikle birer el sayılır. Uzun bir renkteki as (beş ve üstü kart) biraz daha risklidir, çünkü o renkte kısa olan biri kozla kesebilir.
- Papazlar yarım ile bir el arası değerdedir. Yanında en az bir küçük kart olan papaz (P-x), tek başına duran papazdan iyidir; önce küçüğü verip asın çıkmasını bekleyebilirsin. Tek papaz çoğu zaman asa gider.
- Kızlar ancak iyi desteklenmişse sayılır, örneğin K-V-x ya da P-K birlikte. Yalnız kız nadiren el alır.
Genel kural: Altı ya da daha fazla kartın olan renklerdeki büyük kartları daha düşük say. Bir rengin üçüncü ve dördüncü turunda kartlar genellikle kozla kesilir.
Maçalar
Ellerin çoğu maçadan gelir.
- As, papaz ve kız maça güçlüdür; ama papazın yanında en az bir, kızın yanında en az iki maça daha olması gerekir.
- Uzunluk önemlidir. Beş maçan varsa dördüncü ve beşinci maça, diğerlerinin maçası bittikten sonra elin sonunda büyük ihtimalle el alır. Pratik bir kestirme: Üçüncüden sonraki her maçayı bir el say.
Kısa renkler
Bir renkte hiç kartın yoksa (renk yok) ya da tek kartın varsa, o rengi erkenden kozla kesebilirsin. Üç ya da daha fazla küçük maçayla birlikte bir boş renk, bir iki fazladan el getirebilir. Yalnız aynı maçayı iki kez sayma: Kesmek için kullandığın maça sonra ayrıca el alamaz.
Örnek bir el
Maça: A, V, 8, 4 · Kupa: P, 7 · Karo: A, K, 10, 5, 2 · Sinek: 9, 6
- As maça: 1 el
- Maça uzunluğu (dört maça): yaklaşık 1 el daha
- Yanında küçük kart olan kupa papazı: yaklaşık yarım el
- As karo: 1 el
- Asın arkasındaki karo kızı: belki yarım el
Toplam 3 ile 4 el arası. Çoğu oyuncu burada 3 der ve eşinin teklifine bakar; eşi düşük söylediyse 4 der.
Eşinle birlikte teklif vermek
Teklifin takım sözünün bir parçasıdır; bu yüzden senden önceki teklifleri dinle.
- Eşin yüksek söylediyse zorlama. İki eşin birden fazla söylemesi batmanın klasik yoludur.
- Eşin düşük söylediyse güçlü kartlarına daha çok ihtiyaç olacaktır; sınırda kalan elleri de sayabilirsin.
- Son konuşan sensen ve dört teklifin toplamı 10 ya da 11 ediyorsa bag bekle. Toplam 13 ya da üstündeyse birileri batacak; dikkatli oynamak çok önemli hâle gelir.
Ne zaman nil denir?
Nil, oyunun gidişatını değiştirebilecek büyük bir kumardır. Elinde şunlar varsa düşünmeye değer:
- Hiç as yok, büyük kart az.
- Yalnızca küçük maçalar, ideal olarak 8’den büyük maça yok ve sayıları da fazla değil.
- Her renkte bol küçük kart; böylece önceki oyuncuların kartlarının altına her zaman kaçabilirsin.
Dibinde büyük bir kart olan uzun bir rengin ya da çok maçan varsa nil deme. Yanında iki küçük kartla duran kız maça güvenli görünebilir, ama elin sonunda onu oynamak zorunda kalabilirsin.
Eşin nil dediğinde görevin değişir. Onun almak zorunda kalabileceği elleri sen al, onun küçük kartlarının olması muhtemel renkleri aç ve tehlikede olabileceği ellerde büyük oyna. Nil diyen oyuncunun aldığı eller genellikle eşinin sözüne sayılmaz.
Bag’leri yönetmek
Bag’ler masum görünür, her biri bir puan; ama on tanesi 100 puana mal olur. Sürekli az söyleyen bir takım oyunu yavaş yavaş elinden kaçırır.
- Takımın on bag’e yaklaştığında biraz daha cesur teklif ver ve ihtiyacın olmayan elleri almamaya çalış.
- Rakipler on bag’e yaklaştığında onlara bilerek fazladan el bırakmak işe yarayabilir.
- Oyunun sonlarında bag, sözünü tutmaktan daha az önemlidir. Bir bag’den kaçmak için batmayı göze alma.
Spades Offline ile pratik yap
Spades Offline varsayılan olarak burada anlatılan yaygın puanlamayı kullanır: Söylenen her el için 10 puan, fazla her el için 1 puan, batınca söylenen her el için eksi 10 ve her 10 bag için 100 puan ceza. Masanın kurallarını sen belirlersin: kazanma puanı (250, 300 ya da 500), bag açık ya da kapalı, nil 50 ya da 100 puan ve yalnızca en az 100 puan geride olan takıma sunulan kör nil. Nil diyen oyuncunun aldığı eller eşinin sözüne yardım etmez, bag olarak sayılır. Her elden sonra teklifler, alınan eller, bag’ler ve nil’ler açıkça gösterilir; “Eşim neden bunu söyledi?” de bilgisayar eşinin gerekçesini anlatır. Kendi sayımını kontrol etmek için iyi bir yoldur.